Najnowsza interpretacja Głównego Inspektora Pracy może mieć znaczenie znacznie szersze niż tylko dla branży barberskiej.
W interpretacji nr 12 z 7 września 2026 r. PIP uznała za nieprawidłowe stanowisko przedsiębiorcy, który planował współpracować z barberami na podstawie umów o świadczenie usług. Zauważenia wymaga, że model został skonstruowany tak, aby pozostawić usługodawcom stosunkowo dużą swobodę. Mimo to GIP uznał, że w całokształcie relacji dominują cechy stosunku pracy.
To rozstrzygnięcie wyraźnie pokazuje kierunek, w jakim może zmierzać praktyka PIP. Coraz mniej istotne staje się samo pytanie, czy kontraktor ma elastyczne godziny albo czy otrzymuje bezpośrednie polecenia. Natomiast coraz większe znaczenie ma to, czy rzeczywiście prowadzi własny biznes, czy wykonuje podstawową pracę w ramach biznesu zorganizowanego przez kogoś innego.
Barber miał dużą swobodę i to nie było wystarczające
Na pierwszy rzut oka model przedstawiony PIP zawierał wiele elementów typowych dla niezależnej współpracy. Barber miał sam wskazywać dni i godziny swojej dostępności. Mógł nie udostępniać kolejnych terminów, ograniczyć liczbę klientów, odmówić przyjęcia nowego zlecenia czy zrezygnować z wykonywania określonego rodzaju usług. Nie musiał przebywać w salonie, gdy nie miał klientów. Samodzielnie wybierał technikę strzyżenia, kolejność czynności i własne narzędzia. Nie miał mieć urlopu pracowniczego, gwarantowanej liczby godzin ani stałego wynagrodzenia. Mógł również świadczyć usługi dla innych salonów i pozyskiwać własnych klientów. Przewidziano nawet możliwość zastępstwa. Wynagrodzenie miało zasadniczo wynosić 40% wartości netto wykonanych i opłaconych usług.
Pomimo powyższego GIP uznał, że taki model ma dominujące cechy zatrudnienia pracowniczego. Pozostaje zadać pytanie, dlaczego?
PIP patrzy nie tylko na polecenia, ale na organizację całego biznesu
Najważniejszy fragment interpretacji dotyczy tego, kto faktycznie organizuje świadczenie usługi.
Barber wykonywał podstawowe usługi oferowane przez salon, czyli dokładnie tę działalność, na której opierał się biznes przedsiębiorcy. Nie realizował odrębnego projektu we własnej organizacji. Obsługiwał klientów salonu, pod marką salonu i przy wykorzystaniu organizacji stworzonej przez właściciela. To salon zapewniał lokal, stanowiska, myjnie, media, system rezerwacyjny, terminal płatniczy, recepcję i materiały. Salon ustalał ceny, organizował przyjmowanie płatności, obsługiwał reklamacje oraz tworzył zasady dotyczące korzystania z infrastruktury, higieny, bezpieczeństwa i komunikacji z klientami.
W ocenie GIP wspomniana powyżej relacja wiązała się z organizacyjnym włączeniem usługodawcy w przedsiębiorstwo właściciela salonu. Nasuwa to wniosek, że właśnie ten element wydaje się szczególnie istotny dla innych firm korzystających z B2B.
Brak kierownika zarządzającego kontraktorem nie oznacza już automatycznie niezależności
Do tej pory przy analizie B2B dużo uwagi poświęcano klasycznemu podporządkowaniu, to jest czy kontraktor otrzymuje polecenia, czy ktoś kontroluje jego godziny i mówi mu dokładnie, jak ma wykonać pracę.
Omawiana interpretacja pokazuje, że PIP analizuje współpracę szerzej. GIP odwołuje się do konstrukcji podporządkowania autonomicznego. Wykwalifikowana osoba może samodzielnie decydować, jak technicznie wykonać swoją pracę, a mimo to pozostawać pracownikiem.
W tym wypadku barber nie potrzebuje przecież kierownika, który będzie mu mówił, pod jakim kątem trzymać nożyczki. Podobnie programista, kucharz czy mechanik nie musi otrzymywać szczegółowych instrukcji dotyczących każdej czynności.
Zdaniem PIP profesjonalna samodzielność nie jest jeszcze samodzielnością gospodarczą. Jeżeli firma tworzy ramy organizacyjne, organizuje klientów, miejsce i proces świadczenia usług oraz zachowuje instrumenty kontroli, brak szczegółowych poleceń nie musi wykluczać stosunku pracy.
To jedna z najważniejszych informacji płynących z tej interpretacji.
Własne narzędzia, prowizja i możliwość pracy dla innych też mogą nie wystarczyć
GIP odniósł się również do argumentów często wykorzystywanych przy konstruowaniu umów B2B.
Możliwość korzystania z własnych maszynek, trymerów czy nożyczek została uznana za element o pomocniczym znaczeniu. Salon nadal zapewniał lokal i zasadniczą infrastrukturę potrzebną do prowadzenia działalności. Także wynagrodzenie zależne od liczby wykonanych usług nie przesądziło o ryzyku gospodarczym po stronie barbera. GIP zwrócił uwagę, że wynagrodzenie prowizyjne lub akordowe może przecież występować również w stosunku pracy. Podobnie możliwość wykonywania usług na rzecz innych podmiotów nie wyklucza zatrudnienia pracowniczego.
Ciekawie została oceniona także możliwość zastępstwa. Formalnie była dopuszczona, ale zastępca musiał spełnić określone wymagania, salon mógł odmówić jego dopuszczenia, a klient mógł nie zaakceptować zmiany. PIP uznała więc, że był to raczej awaryjny mechanizm zapewnienia obsługi konkretnej rezerwacji niż rzeczywiste prawo przedsiębiorcy do swobodnego posługiwania się własnym personelem.
Co zmieniło się w porównaniu z korzystną interpretacją dotyczącą IT?
Kontrast z wcześniejszą, korzystną interpretacją dotyczącą kontraktorów IT jest wyraźny.
W tamtym przypadku kontraktor mógł odmówić przyjęcia odrębnego zamówienia, spółka nie zapewniała ciągłości współpracy, a każde zamówienie określało konkretny zakres usług. Kontraktor sam organizował sposób ich wykonania, nie miał narzuconego miejsca ani pracowniczego rozkładu czasu, ponosił odpowiedzialność kontraktową i ryzyko wykonania przyjętego zobowiązania.
W sprawie barbera również istniała swoboda, ale PIP uznała ją za ograniczoną i pomocniczą. Po dokonaniu rezerwacji barber wykonywał osobiście, odpłatnie i powtarzalnie podstawową działalność salonu, w miejscu i w ramach organizacji stworzonej przez przedsiębiorcę.
To pozwala dostrzec pewną linię interpretacyjną - dla PIP coraz ważniejsze może być ustalenie, czy kontraktor posiada własną organizację gospodarczą, czy tylko pewien zakres swobody wewnątrz organizacji kontrahenta.
Czy prace wykonywane fizycznie są szczególnie zagrożone?
Moim zdaniem można taki wniosek postawić, ale wymaga on zastrzeżenia.
PIP nie stworzyła zasady, zgodnie z którą praca fizyczna nie może być wykonywana na B2B. Problemem nie jest sam fizyczny charakter pracy. Ryzyko jest jednak naturalnie większe w tych rodzajach działalności, w których usługa musi być wykonywana w miejscu zorganizowanym przez kontrahenta, przy wykorzystaniu jego infrastruktury, na rzecz jego klientów i jako element jego podstawowego procesu biznesowego.
Z powyżej podanego powodu interpretacja dotycząca barberów może być sygnałem ostrzegawczym nie tylko dla salonów fryzjerskich. Podobny problem może występować w salonach kosmetycznych, gastronomii, sprzedaży stacjonarnej, warsztatach czy innych usługach, w których osoba formalnie prowadząca własną działalność przychodzi do lokalu przedsiębiorcy i przez większą część dnia wykonuje dla jego klientów dokładnie tę usługę, którą przedsiębiorca sam oferuje na rynku.
W takich modelach trudniej stworzyć rzeczywistą odrębność gospodarczą. Lokal, klient, system rezerwacji lub grafik, płatności, ceny, reklamacje i organizacja procesu pozostają zwykle po stronie jednego podmiotu.
Nie oznacza to, że B2B jest niemożliwe. Oznacza natomiast, że samodzielność w wykonywaniu czynności zawodowych może okazać się niewystarczająca.
Najważniejsze pytanie do postanowienia to, czy kontraktor ma własny biznes?
Interpretacja nr 12 przesuwa punkt ciężkości analizy, gdyż nie wystarczy już sprawdzić, czy w umowie zapisano brak podporządkowania, brak urlopu, możliwość świadczenia usług dla innych firm i wynagrodzenie prowizyjne.
Trzeba zadać bardziej praktyczne pytania:
- kto organizuje klientów i proces sprzedaży usług,
- kto ustala ceny,
- kto przyjmuje płatności,
- kto ponosi koszty i zasadnicze ryzyko prowadzenia działalności,
- czy kontraktor wykonuje odrębne zlecenia, czy stale uczestniczy w podstawowej działalności firmy,
- czy korzysta z własnej organizacji gospodarczej, czy z organizacji kontrahenta,
- czy możliwość zastępstwa jest realna,
- czy klient kupuje usługę od kontraktora, czy od firmy, w której kontraktor jedynie ją wykonuje.
Im bardziej odpowiedzi wskazują na firmę jako organizatora całego procesu, tym większe ryzyko zakwestionowania B2B.
Co z tego wynika dla przedsiębiorców?
Na razie opublikowano dopiero kilkanaście interpretacji, więc jest za wcześnie, aby mówić o całkowicie ukształtowanej praktyce. Już przed publikacją interpretacji o numerach od 10 do 12 PIP informowała jednak, że spośród pierwszych dziewięciu rozstrzygnięć tylko cztery potwierdziły prawidłowość stosowania kontraktów cywilnoprawnych.
Interpretacja dotycząca barberów jest istotna, ponieważ pokazuje, że PIP nie będzie ograniczać badania do najbardziej oczywistych przypadków „etatów wystawiających faktury”. W tej sprawie przedsiębiorca zaprojektował wiele elementów charakterystycznych dla niezależnej współpracy. Mimo to GIP uznał, że po zsumowaniu wszystkich okoliczności przeważają cechy stosunku pracy.
Dla firm korzystających z B2B oznacza to jedno. Audyt kontraktów nie powinien ograniczać się do treści umowy. Trzeba przeanalizować cały model operacyjny współpracy.
Szczególnej uwagi wymagają modele, w których kontraktor wykonuje osobiście podstawową działalność firmy, w jej lokalu, dla jej klientów, w oparciu o jej infrastrukturę i procesy.
W takich przypadkach dobrze napisana umowa B2B może już nie wystarczyć.
Interpretacja indywidualna nr 12, GIP-GPP.5180.5.2026.3, z 7 września 2026 r. dotyczy konkretnego zdarzenia przyszłego i nie przesądza automatycznie o kwalifikacji innych modeli współpracy. Opisana w niej relacja miała być oparta na umowie o świadczenie usług, jednak rozstrzygnięcie to ma znaczenie także dla oceny modeli B2B, ponieważ o istnieniu stosunku pracy decydują rzeczywiste warunki wykonywania pracy, a nie sama nazwa lub konstrukcja kontraktu.
Wpis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga zapoznania się z dokumentami.